De discussie over de bestuurlijke indeling van Nederland is weer op gang gekomen. In de vorige eeuw is diverse keren de vraag gesteld of het huis van Thorbecke (drie bestuurslagen: rijk, provincie en gemeente) nog wel duurzaam en houdbaar is voor de toekomst. Allerlei vormen en normen passeerden de revue. Opvallend genoeg kwam elke keer al snel de structuurdiscussie boven drijven, terwijl het naar de mening van de SGP over de inhoud moet gaan.

Opnieuw worden we geroepen om een standpunt in te nemen. De SGP volgt daarin een heldere lijn. Een lijn die ook past in bij het takenpakket, zoals ondermeer verwoord door de commissie Lodders. In het Bestuursakkoord is deze visie ook grotendeels overgenomen.

De gemeenten behoren hun kerntaken te behouden en te versterken. De gemeente is het ene loket voor de burger voor overheidsdiensten. Verder moet de provincie, als sterke gebiedsregisseur, meer handen en voeten worden gegeven, en het rijk zal taken moeten afstaan en voortaan de taken op nationaal niveau moeten behartigen die van nationaal belang zijn. Een belangrijk onderdeel in het Bestuursakkoord was het behoud van een provinciaal belastinggebied en decentralisatie van een aantal taken door het rijk. Daarin kan de SGP zich vinden.

Tegelijk met de discussie over het middenbestuur loopt het nieuwe verdeelvoorstel van het provinciefonds van de commissie Stuiveling. Onze aandacht moet zich daardoor op diverse fronten richten. Nu zijn we dat gewend en dat brengt de wordingsgeschiedenis en ligging van onze provincie met zich mee, maar het kan zijn dat we – voor wat betreft de kerntaken van de provincie – andere provincies aan onze zijde hebben, maar dat bij de verdeling van de gelden uit het provinciefonds ieder voor zich gaat en wij collega provinciebesturen tegen ons krijgen. Flevoland is een nieuwe provincie, een groeiprovincie, en heeft als gevolg daarvan recht op meer geld uit het provinciefonds.

Vandaar dat de SGP, de Commissaris met name, oproept om alle fronten goed te volgen en waar mogelijk tijdig te schakelen. Het is in ieder geval verheugend dat de Commissaris voorin het rijtuig zit, namens de nadeelprovincies – ik meen met Zuid-Holland – om op te boksen tegen de voordeelprovincies Noord-Brabant en – naar ik meen Gelderland. Je kan beter voor in de trein zitten, zodat er nog wat te sturen valt, dan achterin.

Uiteraard moet het collectief belang in het oog worden gehouden (samen sterk) maar aan de andere kant kan het individuele belang van Flevoland noodzaken om een andere, eigen koers te varen. Over de vorderingen worden we als commissie – verwacht de SGP – door de Commissaris de komende tijd regelmatig op de hoogte gehouden.

De voorstellen van de commissie Kalden, ingesteld in het kader van de rijksbezuinigingen, in verband met de organisatie en financieringsarrangementen van het openbaar bestuur moeten ook nauwlettend worden gevolgd. Nu zullen door deze commissie wellicht modellen worden ontwikkeld en gepresenteerd, maar laten we tijdig en adequaat daarover een standpunt innemen. In IPO verband, maar ook als Flevoland zelfstandig. Bij de te volgen strategie en wenselijke modellen – en dat vraagt de SGP – dient de commissie Bestuur tijdig en nauw betrokken te worden. Het is van belang om, als het kan, een krachtig geluid te laten horen.

Voorshands gaat de SGP voor
- een compacte en krachtdadige overheidslaag met name op het ruimtelijk-economisch domein, provincie of middenbestuur geheten
- de kerntaken van de overheid die de burgers rechtstreeks raken behoren het dichtst bij de burger te worden gesitueerd; dat vraagt bestuurskrachtige gemeenten; de één loketfunctie van de overheid
- het rijk dient zich met name met nationale taken bezig te houden; de gedeconcentreerde rijksdiensten gaan over naar de provincie.

Veel zou er nog te zeggen zijn (bijvoorbeeld over de positie van de waterschappen). De verleiding is groot om uitgebreider op dit thema in te gaan. Daar krijgen we – denk ik – nog volop de gelegenheid voor. Vandaar dat ik het hierbij wil laten, met het verzoek om alle relevante informatie de commissie te doen toekomen, tijdig en met een doelstelling (wel of geen actie ondernemen). Veel communicatie vraagt dit de komende tijd. Ik kijk de Commissaris maar aan om door hem steeds, als commissie, bijgepraat te worden.

 Lelystad, 10 februari 2010